‘ધર્મ’ શબ્દ સંસ્કૃત ‘ધૃ’ ઉપરથી થયો છે. તેનો અર્થ ધારણ કરવું અથવા સાંધી દેવુ એવો થાય છે. ટૂંકમાં મનુષ્યોને જુદા પાડતાં રોકે તેનું નામ ધર્મ.
મહાભારતમાં કહ્યું છે કે, ‘ધર્મનો અર્થ સંભાળી રાખવું કે સાંધી દેવું એવો છે. ધર્મથી સૌ સાવધ રહે છે તથા મળતા રહે છે. જે કાર્યથી સર્વ લોકો એકમેક સાથે સંકળાયેલા રહે તે જ સાચો ધર્મ. જે કાર્યથી સર્વનું કલ્યાણ થાય, સૌનું ભલું થાય, જે કાર્યથી કોઈને હાનિ ન પહોંચે તે કાર્ય એટલે જ સાચો ધર્મ’.
કુરાનમાં કહેવાયું છે કે, ‘મજહબ’ શબ્દનો અર્થ છે ‘માર્ગ’ જે રસ્તો સૌની ભલાઈનો છે તે જ સાચો ધર્મ - મજહબ છે.
એક વાર મહંમદ સાહેબને કોઈએ પૂછ્યું કે, ‘ધર્મ શું છે?’ ત્યારે તેમણે ઉત્તર આપ્યો કે ધીરજથી સહન કરવું અને બીજાઓનું કલ્યાણ કરવુ તે ધર્મ છે.
બાઈબલમાં કહેવાયુ છે કે, ‘હે માનવી તું ભોગલાલસાનો ત્યાગ કરી સંયમી બનજે, સત્યના માર્ગે ચાલતો રહેજે અન્યનું કલ્યાણ કરજે.’
હિન્દુઓનો ઋગ્વેદ હોય કે યહૂદીઓની તૌરાત હોય, પારસીઓનો ઝન્દ અવસ્તા હોય કે બૌદ્ધની ત્રિપિટક હોય, ઈસાઈઓનું બાઈબલ હોય કે મુસલમાનોનું કુરાન હોય... આ બધા ધર્મગ્રંથો વાંચવામાં આવે તો તેનો ઉદ્દેશ, તેની મૂળભૂત વાતો એકસરખી જ છે. સર્વની ભલાઈ એ જ ધર્મ છે. સૌનું કલ્યાણ એ જ ધર્મ છે. આ બધા ધર્મગ્રંથોનો સાર ‘માનવતા’ જ છે. કદાચ એટલા માટે જ ભગવાન કૃષ્ણનું વચન તમને બાઈબલમાં વાચવા મળે છે. જીસસનું કોઈ કહેલું વાક્ય તમને ગીતામાં વાંચવા મળશે. કુરાનની કોઈ આયત તેની વ્યાખ્યા તમને વેદોમાં જોવા મળશે. બુદ્ધનાં વચનો ચીના લોકો સમજે છે અને ચીનના લાઓત્સે તાઓ તેક કિંગના વચનો ભારતના ‘કબીર’ સાંભળે છે.
કહેવાનો મતલબ એટલો જ છે ધર્મગ્રંથોના મહાસાગરમાં ક્યાંય પણ ડૂબકી લગાવો, ત્યાં તમને માનવતાનાં જ ‘મોતી’ મળશે. માનવધર્મ જ બધા ધર્મનો સાર છે.
મહાભારતમાં કહ્યું છે કે, ‘ધર્મનો અર્થ સંભાળી રાખવું કે સાંધી દેવું એવો છે. ધર્મથી સૌ સાવધ રહે છે તથા મળતા રહે છે. જે કાર્યથી સર્વ લોકો એકમેક સાથે સંકળાયેલા રહે તે જ સાચો ધર્મ. જે કાર્યથી સર્વનું કલ્યાણ થાય, સૌનું ભલું થાય, જે કાર્યથી કોઈને હાનિ ન પહોંચે તે કાર્ય એટલે જ સાચો ધર્મ’.
કુરાનમાં કહેવાયું છે કે, ‘મજહબ’ શબ્દનો અર્થ છે ‘માર્ગ’ જે રસ્તો સૌની ભલાઈનો છે તે જ સાચો ધર્મ - મજહબ છે.
એક વાર મહંમદ સાહેબને કોઈએ પૂછ્યું કે, ‘ધર્મ શું છે?’ ત્યારે તેમણે ઉત્તર આપ્યો કે ધીરજથી સહન કરવું અને બીજાઓનું કલ્યાણ કરવુ તે ધર્મ છે.
બાઈબલમાં કહેવાયુ છે કે, ‘હે માનવી તું ભોગલાલસાનો ત્યાગ કરી સંયમી બનજે, સત્યના માર્ગે ચાલતો રહેજે અન્યનું કલ્યાણ કરજે.’
હિન્દુઓનો ઋગ્વેદ હોય કે યહૂદીઓની તૌરાત હોય, પારસીઓનો ઝન્દ અવસ્તા હોય કે બૌદ્ધની ત્રિપિટક હોય, ઈસાઈઓનું બાઈબલ હોય કે મુસલમાનોનું કુરાન હોય... આ બધા ધર્મગ્રંથો વાંચવામાં આવે તો તેનો ઉદ્દેશ, તેની મૂળભૂત વાતો એકસરખી જ છે. સર્વની ભલાઈ એ જ ધર્મ છે. સૌનું કલ્યાણ એ જ ધર્મ છે. આ બધા ધર્મગ્રંથોનો સાર ‘માનવતા’ જ છે. કદાચ એટલા માટે જ ભગવાન કૃષ્ણનું વચન તમને બાઈબલમાં વાચવા મળે છે. જીસસનું કોઈ કહેલું વાક્ય તમને ગીતામાં વાંચવા મળશે. કુરાનની કોઈ આયત તેની વ્યાખ્યા તમને વેદોમાં જોવા મળશે. બુદ્ધનાં વચનો ચીના લોકો સમજે છે અને ચીનના લાઓત્સે તાઓ તેક કિંગના વચનો ભારતના ‘કબીર’ સાંભળે છે.
કહેવાનો મતલબ એટલો જ છે ધર્મગ્રંથોના મહાસાગરમાં ક્યાંય પણ ડૂબકી લગાવો, ત્યાં તમને માનવતાનાં જ ‘મોતી’ મળશે. માનવધર્મ જ બધા ધર્મનો સાર છે.
No comments:
Post a Comment